Navigatie

 

 

 

 

 

 

"Officiële recensies in het kille ochtendlicht"

 

Recensies:

 

Hebban Recensie:

 

'Ik wilde je niet over trauma vertellen, zoals sommige schrijvers doen, maar ik wilde je het doen voelen, ik wilde je deelgenoot maken van de beelden en nachtmerries in mijn hoofd. Ik wilde dat je achterom zou kijken, de angst zou voelen en begrijpen.'

 

Dit is een deel van het nawoord uit de bundel In het kille ochtendlicht van Anthonie Holslag. In dit boek staan 17 verhalen waarin de schrijver niet zo maar wat verzinsels op papier heeft gezet. Holslag is niet een auteur waar je even een boek van pakt en gezellig uit leest. In het kille ochtendlicht is een bundel die direct in je hoofd gaat zitten, zeker als men zich verdiept in de achtergrond waarin deze verhalen tot stand zijn gekomen.

 

Anthonie Holslag is geboren in Amsterdam en op jonge leeftijd in de Verenigde Staten terechtgekomen, waar hij zijn tienerjaren doorbrengt. In 2006 publiceert hij zijn eerste gedichtenbundel en in 2009 komt In het gesteente van Arafat uit over de langdurige gevolgen van collectief geweld. Holslag is afgestudeerd cultureel antropoloog en wordt met regelmaat als kenner van genocide gevraagd om daar zijn licht over te laten schijnen. Hij is werkzaam aan de Universiteit van Amsterdam. In 2012 verschijnt zijn eerste bundel met fictie, Zwarte Muren, gevolgd door Bloed overgoten dageraad en in oktober 2016 verschijnt de laatste bundel In het Kille Ochtendlicht.

 

Op 29 november 2009 is de auteur slachtoffer van zinloos geweld, wat tot gevolg heeft dat hij met een acute stress stoornis en een verlammende angst leeft, waardoor hij aan slapeloosheid leidt. Als hij behandeld wordt met de methode EMDR, slaat dit aan maar krijgt hij nachtmerries. Hij begint deze op te schrijven en na een tijd heeft hij 84 nachtmerries aan het papier toe vertrouwd.In de laatste twee bundels staan deze verhalen beschreven. In Bloed overgoten dageraad schrijft hij verhalen die over angst gaan en In het kille ochtendlicht over berusting en loslaten.

 

In het licht van deze achtergrond kan men de verhalen bijna niet afstandelijk lezen. Met de wetenschap dat de schrijver gekweld wordt door deze nachtmerries getuigd iedere kritische noot als een vorm van arrogantie. Maar men kan zich dan nog wel de vraag stellen of het ook een goed boek is?

 

Dit is een goed boek, een heel goed boek. Natuurlijk zijn niet alle verhalen even tot de verbeelding sprekend, dat is ook onmogelijk. Niet alle verhalen hebben het niveau van Muggen of Zwarte ogen of In het kille ochtendlicht. Er is echter geen verhaal dat niet in het boek hoort. Stuk voor stuk zijn het beklemmende verhalen, die telkens weer de verbazing van de lezer opwekt.De personages van de verhalen zijn goed uitgewerkt en vanaf de eerst alinea waan je jezelf in het verhaal. Holslag vertelt vooral de verhalen vanuit de slachtoffers die bijna altijd het einde van het verhaal niet levend meemaken.

 

Het taalgebruik in de bundel is van een hoog niveau. Wat de auteur vooral heel kundig doet is de spanning in het verhaal opbouwen tot bijna een climax, dit even links laat liggen om zijn personages uit te diepen, en daarna weer terug te keren naar deze climax. Dat doet hij op zo’n manier dat men nooit de aandacht kan laten verslappen.

 

'Nu de laatste zin en de laatste punt is gezet, is het tijd, mijn beste lezer om afscheid te nemen,' schrijft hij aan het begin van zijn nawoord. Hij heeft zijn verhalen verteld en het is voor hem te hopen dat zijn trauma's verwerkt zijn. Het is echter voor de lezer te hopen dat Anthonie Holslag niet stopt met het schrijven van fictie. Want dat hij daar talent voor heeft, is met deze bundel wel duidelijk geworden.

 

Joop Hazenbroek - Hebban recensie. Zie link.

 

 

 

Recensie Nachtvlinders

 

In Het Kille Ochtendlicht is de nieuwe verhalenbunden van Anthonie Holslag. Bundels zijn niet bij iedereen favoriet, bijvoorbeeld om de zorgen van onvoldoende ontwikkeling van de personages (in minder pagina’s is er minder ruimte hiervoor) of je iedere keer weer moeten verdiepen in een nieuw verhaal. Maar wat als de verhalen een boek op zichzelf zijn? Holslag heeft de gave zijn personages zo te portretteren dat het lijkt alsof je eerder een stapel boeken aan het doorlezen bent.

 

Zo stelt hij: ‘Wat gebeurt er als het laagje beschaving en vernis is weggetrokken, het indringende van geweld ervaren is en we de wereld om ons heen in zijn volledige naaktheid zien? Na de bundels “Zwarte muren” waar het onontkoombare centraal stond en “Een bloedovergoten dageraad” waar angst centraal stond, vormen nu deze naaktheid en broosheid het thema: de wereld in het kille ochtendlicht. De verhalen gaan over een terugkerende mist die dood en verderf zaait, over concentratiekampen in Duitsland van nog voor de oorlog, over een apocalyptische wereld die gevangen is in een gil, over de trauma van een soldaat die Irak niet kan vergeten of een vader die zijn zoon niet kan loslaten. Een bundel met psychologische horror. Menselijke horror. Maar bovenal een bundel die de thema’s van “Zwarte muren” en “Een bloedovergoten dageraad” met elkaar verbindt en de echo en broosheid weergeeft die geweld achterlaat. Het is in het kille ochtendlicht waar essentiële vragen naar voren komen. Vragen over onze donkere kanten, over de psyche. Over jou, over mij. Durf je mee te kijken? Durf je in de spiegel te kijken? Durf jij je ware ik in het kille ochtendlicht te zien?’

     

Jaren geleden werd Holslag slachtoffer van zinloos geweld en dit gevoel van machteloosheid sijpelt nog steeds tussen de zinnen door. Het niet meer in contact staan met je eigen gevoelens (‘Een fragiel kunstwerk’), het verbinden van een eigen trauma met de psychiatrie van een ander (‘Gespreksstof’) en de onmogelijke beslissing om het leven te beëindigen van iemand die in coma ligt (‘Taphephobia’). Naast machteloosheid speelt ook (zinloos) geweld een grote rol. Oorlog (o.a. ‘Vaderliefde’, ‘Muggen’) en moord (‘Kloostertochten’). Hierbij worden zekere conventies afgebroken en verschillende genres moeiteloos door elkaar gebruikt. Dit levert originele verhalen op, die een breed publiek zullen aanspreken.

 

Horror in vele soorten en maten

 

Holslag laat zien dat horror in vele soorten en maten komt. In de vorm van monsters, zoals de man met de zwarte ogen en de meisjes in de rode jassen. De gelijknamige verhalen tonen heel mooi dat een psychiatrische aandoening en het bovennatuurlijke heel dicht bij elkaar kunnen liggen. Is er dan werkelijk sprake van een mentale ziekte of bestaan de monsters echt? En sluit het één de ander wel uit? Een mooi voorbeeld hiervan is ook ‘Vergulde dagen’. De hoofdpersoon in dit verhaal werkt in een verpleeghuis, waarin ouderen zich om onbekende redenen verdrinken in de Sloterplas. De onheilspellende dreiging is constant aanwezig, en dit verhaal is zelfs gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Ten slotte mag dodelijke schimmel (‘Alleseter’) en dodelijke mist (‘Rode mist’) ook niet ontbreken. Hiermee laat de auteur zien hoe immens breed het horrorgenre is en welke mogelijkheden je als auteur hierin hebt.

 

Alle verhalen in ‘In Het Kille Ochtendlicht’ kenmerken door een combinatie van spanning, griezelige elementen en persoonsbeschrijving. Holslag hecht hierbij veel waarde aan de psychologie van elk hoofdpersonage zonder dat het verhaal zijn spanningsopbouw verliest. Hierdoor krijg je in korte tijd een goed beeld van elk personage, waardoor je bijna het idee hebt dat je een boek aan het lezen bent in plaats van een verhaal of novelle. In het verhaal ‘De levende dode’ zie je als lezer heel mooi de psychologische ontwikkeling die de hoofdpersoon doormaakt, wanneer hij zich realiseert dat hij niet meer leeft. Ook in ‘Verboden te betreden’ weet Holslag in vijftien pagina’s een heel goed beeld te schetsen van de relatie tussen de twee hoofdpersonages.

 

Anthonie Holslag is er wederom in geslaagd een ijzersterke bundel verhalen af te leveren voor liefhebbers van psychologisch georiënteerde horror en de donkere kant van de mensheid. Iedereen heeft wel een splintertje duisternis in zich wat uit kan groeien tot iets afschuwelijks. De auteur besloot niet een boek over trauma’s te schrijven, maar de lezer mee te nemen in de afschuwelijke beelden en nachtmerries die sinds de trauma leven in zijn hoofd. We kunnen wel zeggen dat ‘In het kille ochtendlicht’ hier een waardevolle afsluiter is van het drieluik.

 

5 sterren.

 

Miriam Verhaaf - Nachtvlinders

 

 

Een bundel vol angstverwerking

 

De Nederlandse schrijver Anthonie Holslag ken je wellicht van zijn horrorbundel ‘Een bloedovergoten dageraad’. De opvolger daarvan, ‘In het kille ochtendlicht’, bevat suspense en psychologische horror. De grondslag van dit alles: een posttraumatische stressstoornis die Anthonie opliep nadat hij slachtoffer was van zinloos geweld. Hij legt uit wat er na de angst komt. ‘In het kille ochtendlicht’ is het subtiele vervolg op ‘Een bloedovergoten dageraad’. Het laatstgenoemde boek handelt over zijn ervaringen als slachtoffer van zinloos geweld. Die angstaanjagende momenten ’s avonds laat in Amsterdam, resulteerden in nachtmerries, die Anthonie vervolgens beschreef in de bundel. Horror is het. Intelligente horror, dat wel, maar ‘Een bloedovergoten dageraad’ doet nekharen overeind staan. Geen gruwel met bloedspetters, maar kippenvel van een unheimische sfeer.

 

In zijn nieuwe ‘In het kille ochtendlicht’ zit dat anders. Anthonie heeft het zelf over de ‘echo van de angst’. Hij schreef na de mishandeling maar liefst 84 verhalen, waarbij er twee stromen ontstonden. De eerste, de angst zelf, verscheen in zijn eerst bundel. De tweede, de ‘stroming over na de angst’, werd zijn meest recente werk. Broosheid ‘Het gaat over de broosheid van het leven’, licht Anthonie toe. ‘Over traumaverwerking. Vader- en zoonrelaties. Ik kwam erachter dat die thematiek in de verhalen steeds terugkomt.’ Anthonie hoorde twee weken voor de mishandeling dat zijn vriendin zwanger was. Door de Posttraumatische stressstoornis (PTSS) maakte hij die zwangerschap niet mee zoals hij zich dat voorgesteld had. ‘Een belangrijk punt is dus ook uitsluiting’, zegt Anthonie, ‘door zinloos geweld.’

 

Het verhaal ‘Vaderliefde’ bijvoorbeeld, gaat over de periode aan de start van de Tweede Wereldoorloog. Anthonie: ‘Nog voordat de grote concentratiekampen er waren. In Kamp Sachsenhausen bij Berlijn zaten veel politieke gevangenen. Nog voordat de oorlog werkelijk uitbrak. In het verhaal komt een vader erachter dat hij is verraden door zijn eigen zoon. Toch vergeeft hij hem.’ Griezelig literair en inn een ander verhaal is, ‘Verboden te betreden’, daar raakt een koppel verdwaald in een bos. Langzaam verdwijnt het bos om hen heen. Dat is in een puur en klassiek horrorverhaal aanleiding tot veel onheil, maar in deze bundel zoomen we in op de chemie van het koppel. ‘Ze realiseren dat ze ook van elkaar verwijderd raken’, aldus Anthonie. ‘Maar er zijn ook griezeliger momenten in de bundel’, voegt hij toe. ‘Er is een plaatsje in Tsjechië, Karlovy Vary. Daar mochten zieke mensen van de baden van natuurlijke warmtebronnen gebruikmaken. Het was een kuuroord voor rijke mensen. Het verhaal speelt zich af aan het begin van de twintigste eeuw. De hoofdpersoon is een student van Freud. Die ontdekt iemand met psychologische klachten, maar hij ontdekt daarna ook iets verschrikkelijks. Het gaat om de uitsluiting van arm door rijk. Om Joden. Om slavernij.’

 

De hele bundel balanceert tussen griezelig en literair en Anthonie bewijst dat die twee componenten samen kunnen gaan. Geen autobiografie Anthonie: ‘In dit meest recente werk schrijf ik op een meer afstandelijke manier. Angst stond in de voorgaande bundel echt op de voorgrond. Hier is het wel een voedingsbodem van iets, maar geef ik meer een kijkje op wat dit doet met de psyche van de mens. In het voorwoord verwijs ik kort naar de mishandeling, maar ik wil vooral de lezer meeslepen in de reis die angstverwerking heet.’ Nergens in het boek staat Anthonie echt stil bij zijn ‘eigen ik’, terwijl het uiteindelijk wel is gebaseerd op een heel persoonlijk iets: zíjn traumaverwerking. ‘Ik had ook autobiografisch kunnen schrijven’, analyseert hij, ‘maar dat zijn feiten. En dat wilde ik juist niet. De lezer moet de angst en de verwerking daarvan voelen.’

 

Rode jassen komen dan ook weer terug. Anthonie erkent dat angst naast lastig ook nuttig kan zijn. ‘Zeker in deze tijd. In Amerika hebben ze een komende president met generaals en miljonairs om zich heen. In Europa met exits en het verval van de EU. Angst kan het bouwen van muren juist aanwakkeren, maar kan ons ook scherp maken. In mijn boek zeg ik: dit kan het gevolg van angst zijn. Sommige verhalen zijn ook actueel. Eén gaat over een soldaat die terugkomt uit Irak. Hij heeft PTSS. Wat hij ervaart, kan een spannend griezelverhaal zijn, en is tegelijkertijd realistisch. In een ander verhaal verliest een vader zijn zoon. Niet fysiek maar mentaal. Zijn zoon komt namelijk anders terug uit de oorlog.’ Al deze verhalen zijn de opbrengst van de periode na de mishandeling die Anthonie ervoer. Een letterlijk rode draad bij zijn voorgaande bundel bleek een nachtmerrie rondom twee kwaadaardige meisjes in rode jassen. ‘Ik sloot me iedere avond om 20.00 uur op in mijn studeerkamer om te schrijven. Daar kwamen ook de twee meisjes in rode jassen tot leven. Waar ze eerst in een nachtmerrie huisden, stonden ze nu op papier. Die meisjes gingen centraal staan in het verval van onschuld. Ze waren namelijk niet de onschuld, maar kwaadaardig. In ‘In het kille ochtendlicht’ komen de meisjes ook weer terug, maar iemand gaat onderzoeken wat er gebeurt is. Zodat de angst die erachter zit, losgelaten kan worden.’ De opbrengsten van beide boeken gaan naar het War Trauma Foundation. Die organisatie heeft nu een speciaal project voor vrouwen die uit IS-gevangenschap zijn gevlucht.

 

Frank van der Meijden

Sf-Terra

 

 

PerfecteBurenLeesclub:

 

"Je hebt pas door dat alles gekanteld is, als jij je aan de keerzijde begeeft."

(uit het verhaal "De man met de zwarte ogen").

 

De verhalenbundel “In het kille ochtendlicht” hoort bij de bundels “Zwarte Muren” en “Een bloedovergoten dageraad”. Zoals Anthonie Holslag het zelf ook aangeeft in het voorwoord: de verhalenbundels vormen een drie-eenheid. Ze zijn los van elkaar te lezen, maar ik zou aanraden om ze op volgorde te lezen, zodat je de groei en de samenhang van de verhalen beter kunt zien.

 

Het boek “In het kille ochtendlicht” bevat 17 verhalen. Deze verhalen maken stuk voor stuk indruk. En niet alleen vanwege de horrorelementen waar ik persoonlijk zo van hou. De verhalen zijn zoveel meer. Het is een boek vol verhalen over menselijke emoties. Emoties die je raken, die je niet meer loslaten en die je laten stilstaan bij je eigen leven. Vooral het verhaal "Alleseter" maakte indruk op mij. In dit verhaal maak je kennis met Steve, een alcoholist, die in een huis vol schimmels woont. Een deskundige komt het huis inspecteren en herkent een van de schimmels niet. Het is een groene schimmel die steeds meer van het huis bedekt. Na het lezen van dit verhaal had ik een brok in mijn keel, vanwege het enorme verdriet dat het verhaal uitstraalt. Het verlies en verdriet vormen met de geheimzinnige en onverklaarbare gebeurtenissen een prachtige combinatie.

 

Het verhaal “Verboden te betreden” pakte mij vanaf het eerste moment vanwege een ijzersterke openingszin:

 

"Zodra ze over de ketting waren gestapt, wisten ze dat ze een fout hadden gemaakt."

 

Het verhaal stelde mij, zoals ik al verwachtte, absoluut niet teleur. Het had wederom de juiste combinatie van spanning, onverklaarbare gebeurtenissen en menselijke emoties. Een laatste verhaal die ik in deze recensie wil benoemen is het verhaal met dezelfde titel als het boek. In het verhaal “In het kille ochtendlicht” wordt duidelijk dat de schrijver beroepsmatig een expert is op het gebied van oorlogen, de Holocaust en genocide. Het is een verhaal over tot welke vreselijke horror de mens zelf in staat is. Het verhaal is ijzingwekkend vanwege de realiteit.

 

In vergelijking met de twee andere bundels gaat het in deze bundel meer om de psyche van de mens. De ruwheid en soms wreedheid van het bestaan, van het leven en het omgaan hiermee. Maar ook over het omgaan met de consequenties van je handelen. Het gaat om gedane zaken (al dan niet bewust) die niet meer teruggedraaid kunnen worden en waarvan de consequenties helder zichtbaar worden voor de personages uit de verhalen. De titel maar ook de cover past uitstekend bij het boek. Beide intrigeerden mij al voor het lezen van het boek en na het lezen vind ik dat het boek geen betere cover en titel had kunnen hebben. Ze geven beide uitstekend de inhoud en de sfeer van het boek weer.

 

De verhalen bevatten thema’s als eenzaamheid, verlies, ouderdom, angst voor aftakeling, de dood, gevoelens van spijt. Deze worden zeer kundig gecombineerd met bovennatuurlijke elementen en soms pure horror. Net als in de twee andere bundels van Anthonie Holslag komen in verhalen overeenkomsten voor, zoals bijvoorbeeld de naam Susie, de woorden "vergulde dagen", de zwarte muren, de man in het zwart, beschadigde plafonds en natuurlijk de meisjes in de rode jassen. De meisjes die ook op de cover staan.

 

Dit boek is zonder meer horror van een hoog niveau. Niet alleen de (subtiele) horrorverhalen zijn stuk voor stuk erg goed, ook de schrijfstijl is van een hoog niveau. Ik ga deze drie bundels zeer zeker nog een keer lezen. Ze bevatten vele lagen en staan alle drie met elkaar in verbinding. Ik ben ervan overtuigd dat ik nog meer verbanden zal ontdekken als ik de boeken nog een keer ga lezen en dat ik dan gebeurtenissen en verwijzingen in de verhalen op een nieuwe manier ga ervaren. Ik verheug me er al op dat ik, nu ik alle drie de boeken heb gelezen, (nieuwe) verbanden zal gaan zien waarvan ik het bestaan niet wist toen ik begon met het lezen van de eerste boek “De zwarte muren”.

 

Ik geef “In het kille ochtendlicht” 5 sterren.

 

Jeanine Feunekes-Both - Recensente De Perfecte Buren

 

 

Fantastische Vertellingen:

 

Anthonie Holslag legt zelf uit dat dit boek het resultaat is van een literair experiment, namelijk het schrijven van een trilogie van verhalenbundels. De rode draad in elke bundel is niet een gedeelde wereld, gedeelde karakters of een gedeelde thematiek, maar eerder een gedeelde emotie. Van de schok van het geweld, tot plotselinge angst, tot het besef van sterfelijkheid. De bundels samen vormen de reactie van de auteur op een vreselijke choquerende ervaring. Hij heeft er echter niet voor gekozen die te verwerken middels een autobiografisch boek, maar door zijn angsten en zijn nachtmerries aan het papier toe te vertrouwen, en zo de lezer in staat te stellen te voelen wat hij zelf voelde.

 

Ik heb de eerste twee delen in deze trilogie (‘Zwarte muren’ en ‘Een bloedovergoten dageraad’) zelf niet gelezen. Dit was de eerste bundel die ik van Holslag las en ik moet zeggen: ik werd aangenaam verrast. Het lukte de schrijver zeker een consistente sfeer neer te zetten en een beklemmend gevoel over te brengen. Deze verhalen zouden onder ‘horror’ geschaard moeten worden, maar zijn niet spectaculair gruwelijk, eerder filosofisch, beschouwend. De angst, het gevoel achterna te worden gezeten, de berusting in het onafwendbare, komt langzaam opzetten, net zoals het de hoofdpersonen besluipt, vaak zonder dat ze het zelf aanvankelijk doorhebben. Het thema is namelijk de dood, die steevast op de loer ligt, die je nooit zult kunnen ontlopen, ook al doe je nog zo je best.  Als mensen proberen we onszelf wel voor de gek te houden en leven we alsof we nooit zullen sterven, maar deze hoofdpersonen worden gedwongen zichzelf onder ogen te zien 'in het kille ochtendlicht’. Hun lot blijkt vast te staan en ze kunnen niet anders dan dat accepteren. Het uiteindelijk maar omarmen.

 

De beste verhalen vond ik ‘Alleseter’ - over een wel heel nare schimmelplek, ‘De man met de zwarte ogen’ - met een mooie historische setting en beelden die echt onder je huid gaan zitten, ‘Schril’ - een apocalyptische situatie die sterk bleef hangen, zelfs al had ik vergelijkbare verhalen gelezen bij bijvoorbeeld J.G. Ballard, en ‘Meisjes in rode jassen (reprise)’, dat ik vooral een mooie opbouw vond hebben.

 

Ik vond het sterk van de auteur dat hij karakters beschreef waarmee de lezer zich makkelijk kon identificeren. Hij gaf gevoelens en gedachten zo weer dat ik in de huid van de hoofdpersonen kon kruipen. Helaas leken vooral in de eerste helft van het boek een aantal hoofdpersonen wat op elkaar: allemaal geobsedeerde of verslaafde karakters, die uiteindelijk werden opgeslokt. Op dat moment dacht ik dat het experiment misschien niet werkelijk geslaagd was, en het beter zou zijn geweest verschillende vormen van horror met elkaar te mengen. Het nadeel van een horrorbundel is immers dat je al weet dat het met de hoofdpersonen van elk verhaal slecht afloopt. De spanning is er dan in gelegen op welke manier ze aan hun einde komen. Als die in verschillende opeenvolgende verhalen gelijk blijkt te zijn, wordt het wat voorspelbaar. Aan de andere kant, in de tweede helft van de bundel trof ik voor mijn gevoel wel meer afwisseling aan, dus misschien had het volstaan de verhalen in een andere volgorde te plaatsen. Verder werd ik in een paar verhalen afgeleid door wat foutjes (verkeerde werkwoordsvormen, zinnen die niet helemaal klopten), maar dat vormde voor mij uiteindelijk geen onoverkomelijk probleem.  Hoewel het een fikse bundel is, had ik geen enkel moment de neiging de pagina’s te gaan tellen of te gaan berekenen hoe lang ik nog bezig zou zijn met lezen. En ik ben nu ook geïnteresseerd in de andere bundels in deze trilogie. Warm aanbevolen voor lezers die geïnteresseerd zijn in een wat meer intellectuele vorm van horror en die niet bang zijn geconfronteerd te worden met hun eigen angst voor verval en sterfelijkheid.

 

Johan Klein Haneveld - Fantastische Vertellingen 17e jaargang, nummer 41.

 

 

 

NCSF:

 

Het is misschien wel begrijpelijk dat een sociaal anthropoloog als Anthonie Holslag zijn verhalen via een inleiding een haast wetenschappelijk kader probeert te geven, de indruk wekt dat zijn drie verhalenbundels haast vanuit een soort van werkhypothese doelbewust zijn geschreven, maar het is van schrijvers bekend dat ze mooie verhaaltjes verzinnen en ook al zal zijn betoog niet helemaal onjuist zijn, ik betwijfel of het de werkelijkheid helemaal correct weergeeft. Ik geloof niet dat een schrijver een verhalenbundel schrijft; hij schrijft verhalen en voegt die dan samen in een bundel. Dat er in de verschillende fasen van zijn (schrijvers)leven een bepaalde benadering (invalshoek, thema, uitwerking) zal overheersen, dat hij in verschillende perioden ook verschillende keuzen maakt, is vanzelfsprekend. Dus ja, In het kille ochtendlicht heeft een eigen accent, of, zoals Holslag het zelf verwoord: “een verschuiving naar menselijke in plaats van bovennatuurlijke horror”. De meisjes in de rode jassen, zo nadrukkelijk aanwezig in de voorgaande bundel Een bloedovergoten dageraad, zijn in nog maar één verhaal heel expliciet aanwezig. Verder zijn ze weg gelopen van de verhalen, zoals de voorkant van de bundel laat zien, en de personages in de verhalen blijven achter met de menselijke verschrikkingen die in hen zelf zitten; een horror die onder de huid zit, haast een fysiek onderdeel is van de personages, een existentieel aspect van ons menselijk bestaan, die Holslag vaak ophangt aan een thema dat voor hem heel persoonlijk lijkt te zijn, namelijk de relatie tussen vader en zoon. Een thema waarin veel lezers zich kunnen herkennen. Maar uiteindelijk zal al het beschouwen en duiden de lezer worst zijn. Hem gaat het toch vooral om de verhalen op zich en dat blijken prachtige, sfeervolle, soms tot nadenken stemmende verhalen te zijn.

 

 

Is er dan helemaal niets mis met deze bundel? Toch wel, het is namelijk tevéél. Ook van wat lekker is kun je buikpijn krijgen als je er teveel van eet. Zo erg is het met In het kille ochtendlicht niet, maar ik denk dat de bundel krachtiger, indrukwekkender was geweest, wanneer hij niet 490 maar 390 bladzijden dik was geweest. Nu wordt het soms toch iets teveel van hetzelfde, hetzelfde existentiële horrorgevoel, wel te verstaan. Ik begrijp het wel. Heb je al die prachtige verhalen geschreven en dan ga je die bundel samenstellen: welke verhalen moeten er in, wat is de volgorde? Als je een verhaal laat afvallen, is het net alsof het niet goed is, alsof het jouw verhaal is, alsof het er niet bijhoort. Het voelt haast als het vermoorden van dat verhaal. Maar ook in dit opzicht geldt wat voor schrijvers op meerdere niveaus geldt: kill your darlings. Welke verhalen dan niet in de bundel hadden moeten worden opgenomen? Ik weet het niet. Maar ik ben dan ook niet de auteur. Misschien ‘De levende dode’, dat een beetje overlapt met het direct daarop volgende ‘Taphephobia’. Maar ja, je wilt de grijze, sombere toon van de bundel toch ook onderbreken met een verhaal dat iets positiever, iets humoristischer is. Het titelverhaal ‘In het kille ochtendlicht’ wellicht, dat de thematiek van de bundel een breder, historisch karakter geeft, maar niet echt iets nieuws toevoegt, ook niet aan de wrange machteloosheid van een vader ten opzichte van zijn zoon. In ieder geval ‘Muggen’, dat prachtig geschreven is en slim en vakkundig gecomponeerd, maar dat toch krachtiger was geweest wanneer het 10 bladzijden korter was geweest, net zo lang als de daarop volgende verhalen ‘Kloostertochten’, ‘Rode mist’, ‘Schril’ en ‘Gespreksstof’, die ik bijna als een hoogtepunt van deze bundel ervaarde. Hoogtepunt? Ach, wellicht is deze bundel één lang hoogtepunt.

 

Paul van Leeuwenkamp

  

 

Wendy's Reviews:

 

Recensie : In het kille ochtendlicht –Anthonie Holslag

Oktober 2016

ISBN: 9789463080644

Uitgeverij Zilverspoor

 

Dit is de derde bundel met verhalen over de donkere kanten van de mens, zijn psyche, essentiële vragen over het hoe en waarom, over angst en over geweld.

 

Het zijn 18 verhalen, die op zich niks met elkaar gemeen hebben en losstaande verhalen zijn. Toch is er in alle verhalen een rode draad. Ze hebben het thema angst, haat en de broosheid van de mens als rode draad.

 

Alle verhalen zijn doorspekt met angst, horror, gruweldaden, (zwartgallige) humor.

 

Zo gaat er een verhaal over vaderliefde, je steunt je kind in alles wat hij doet ook al ben je het daar niet mee eens. Je kan hem niet loslaten, ook al zou dat beter zijn.

 

Een verhaal over een vreemde plas, daar gebeuren rare dingen of toch niet?

 

Ook zijn er verhalen bij die over de oorlog en concentratiekampen gaan, waar dingen zijn gebeurd die je een trauma opleveren en waar je liever niet over wilt praten.

 

Of een verhaal over een steeds terugkerende mist, een hele vreemde mist, deze zaait namelijk dood en verderf.

 

Alle verhalen zijn voorzien van een flinke dosis psychologische horror… je denkt steeds dat het niet erger kan maar dan blijkt dat je er naast zit. Alle hoofdpersonen maken dingen mee die je zelf liever niet mee hoopt te maken. Zo angstaanjagend, gruwelijk of ongelofelijk is het. Je weet aan het begin van het verhaal natuurlijk niet wat er gaat gebeuren maar je voelt aan alles dat het iets is dat je nog een tijdje aan het denken zet. Het klinkt ongelofelijk en gruwelijk maar komt er realistisch over doordat de auteur heel beeldend schijft. Zelf de meest gruwelijk dingen kan je letterlijk voor je zien. Je voelt de angst en de worsteling met hun innerlijk alsof het jou gebeurd.

 

Voor mensen die van spannende, fantasieverhalen met horror en angst is dit boek een aanrader.

 

5 sterren.

 

Zie hier de link.

 

 

 

Thrillerlezers:

 

In het kille ochtendlicht is mijn eerste kennismaking met Anthonie Holslag als schrijver. Het boek bestaat uit 18 verhalen die verschillende lagen van je psyche benadert. Je raakt verward, verdrietig en soms somber door de omschrijvingen die je in je ziel raken.

 

Soms kun je met gordijnen de wereld niet buiten houden, soms nodigt hij zichzelf uit en dineert hij met je mee...

 

De omschrijvingen van de personages in zijn verhalen zijn intrigerend en meeslepend en waarbij elk verhaal zijn eigen climax heeft dat goed is beschreven dat je het idee hebt of je een heel boek aan het lezen bent.

 

Zo wordt je in Vergulde dagen meegetrokken naar de Sloterplas, sta je in De man met de zwarte ogen stil bij de nasleep van een brute verkrachting en krijg je de rillingen over je lijf bij het titelverhaal In het kille ochtendlicht. In het verhaal De alleseter voel je het verdriet vanbinnen uit knagen alsof de schimmel ook jou komt halen.  Anthonie heeft een schrijfwijze die wel de nodige aandacht vergt. Het is geen boek dat je zo even oppakt om een verhaaltje te lezen, het trekt je mee en houdt je daarna nog wel even vast.

 

Aangezien dit het slot is van een drieluik zoals hij het zelf noemt ben ik ten eerste erg benieuwd naar de eerste twee delen maar ook naar zijn nieuw werk dat er hopelijk snel aankomt.

 

Wees geen slaaf, laat je niet leiden door angst of luiheid. Wees vrij en dans, dans zelfs aan de rand van de afgrond. Nietzsche...

 

Daniëlle Henssen - zie link.

 

 

Intense gruwel en horrorverhalen

 

Dit is de derde verhalenbundel van Anthonie Holslag. Na Zwarte Muren en Bloedovergoten Dageraad neemt hij je mee in 17 verhalen waar de donkere kant van de mens centraal staat. En wat een reis is het geworden. Verschillende verhalen zijn intens om te lezen, vooral door de emoties die de hoofdfiguren ondergaan. Andere laten de gruwelijke kant van de mens zien. Het is niet allemaal bovennatuurlijke horror die je terug vindt in zijn verhalen. Er zitten een aantal bij die de gruwelijke werkelijkheid weergeven. Dit maakt deze verhalen zo sterk en gaan onder je huid zitten.

 

Een van mijn favoriete verhalen is Vergulde dagen, waar hij de vergankelijkheid van het leven weergeeft en de verlokking van voorbije dagen. Maar ook het verraad in Vaderliefde mag er zijn. En natuurlijk de terugkeer van de meisjes met rode jassen.

 

Na twee bundels is deze bundel met gruwel en Horror verhalen een mooie, maar intense, afsluiting geworden. Hopelijk eindigt hier de reis niet en mogen we nog meer van Anthonie verwachten.

 

Princess Marcella - link.

 

 

 

Winnares bij Goede Buren:

 

Een boek zoals ik nog nooit gelezen heb spannend, oud, griezelig, vreemd, ieder verhaal zijn eigen leven en toch lijkt het af en toe alsof alles terugkomt in bepaalde verhalen. De verhalen uit de oorlog las ik niet zo graag maar dat is mijn persoonlijke mening natuurlijk. Bepaalde verhalen lezen sneller dan andere, omdat je echt wel wil weten hoe het eindigt en andere dan weer langzamer. Ik heb er van genoten om te griezelen en af en toe heel erg verrast te worden. Een boek met voor elk wat wils, het maakt me nieuwsgierig naar de andere luiken van het boek."

Lien de Wispelaere

 

 

Recensie KingThings:

 

Na LOOP beginnen we aan de dikke pil, want met bijna 500 pagina’s is het een te zwaar boek voor je handtasje.

 

Eerste de achterflap van "In het kille ochtendlicht": "Wat gebeurt er als het laag-je beschaving en vernis is weggetrokken, het indringende van geweld ervaren is en we de wereld om ons heen in zijn volledige naaktheid zien?" Na de bundels "Zwarte muren" waar het onontkoombare centraal stond en "Een bloedovergoten dageraad" waar angst centraal stond, vormen nu deze naaktheid en broosheid het thema: de wereld in het kille ochtendlicht. Een bundel met psychologische horror. Menselijke horror. Maar bovenal een bundel die de thema's van "Zwarte muren" en "Een bloedovergoten dageraad" met elkaar verbindt en de echo en broosheid weergeeft die geweld achterlaat. Het is in het kille ochtendlicht waar essentiële vragen naar voren komen. Vragen over onze donkere kanten, over de psyche. Over jou, over mij.

 

Ook nu weer een voorwoord van de schrijver over hoe het boek tot stand kwam, en daarna het verhaal Vaderliefde: over Duitsland en over verraad. Een mooi gevonden verhaal dat anders eindigt dat je eerst dacht. Vergulde dagen gaat over een verpleeghuis dat aan de rand van een meertje staat, dat de bewoners ‘roept’. Goed gevonden verhaal waar geen speld tussen te krijgen is. De eeuwige jeugd gaat over dromen en wensen en waarheid van een duivelse jongen. Er staan nog wat zetfouten in, maar het is een aardig verhaal. De levende dode is weer een tof verhaal, over een man in het ziekenhuis die terug wilde naar een memorabele plek om te sterven. Vanaf hier gaan de verhalen steeds erger kriebelen en trekken, je voelt je af en toe ongemakkelijk meelevend met de karakters, omdat het verhaal zo echt gebeurd zou kunnen zijn.

 

 

Bij Taphephobia had ik dat verontrustende gevoel heel sterk; een verhaal over een man in coma en hoe zijn kinderen moeten kiezen of ze de beademingsmachine uitzetten. Alleseter is een verhaal over een alcoholist die last heeft van schimmel. Een beetje langdradig verhaal, met een erg verrassend einde. Verboden te betreden plaatsten we al eens in Kings Things (jul/aug 2015), en is een mooi verhaal over wat er gebeurt als je een verboden gebied toch ingaat.

 

 

In het kille ochtendlicht, het titelverhaal dus, heeft een rauwe, harde waarheid in zich; het gaat over joden in WW2. Je blijft echt met een kil gevoel achter, maar dat wordt goedgemaakt door De transactie, een leuk kort verhaal waarin de bedrieger bedrogen wordt. In het tiende verhaal, De man met de zwarte ogen, lezen we over een man die een vrouw helpt van haar illusie over de man met de zwarte ogen die haar mishandelt af te komen. Een beetje moeizaam lopend verhaal. Dan komt Muggen: een wat langdradig verhaal over muggen met een eigen leven en soldaten die een collega ombrengen.

 

 

Het verhaal Kloostertochten las wat makkelijker weg, over een vader en zoon die kloosters bezochten waar een moord plaatsvond. Wie de moordenaar is, kom je echt pas op het allerlaatste moment te weten. Rode mist gaat over een vrouw in de auto, die meisjes met rode jassen en ook een man met een rode tas tegenkomt. Leuk verhaal, waar ook een clown in voorkomt! Schril is een spannend verhaal over een man die constant een schrille toon hoort. Gespreksstof gaat over een man die moorden uit zijn dromen opbiecht aan zijn psychiater. Dat gaat niet goed. Sterk verhaal! Meisjes in rode jassen (reprise) is een vervolg op het eerdere verhaal uit Bloedovergoten Dageraad, en gaat over een schizofreen die dingen met rode ogen ziet. Het zit ingewikkeld in elkaar, en ik moest het een paar keer lezen om het te snappen, maar dat is het waard. Het laatste verhaal heet Een fragiel kunstwerk en dit is een somber, beetje klagerig verhaal. Het gaat over 9/11, en schilderijen in een museum.

 

 

Het hoort wel zo in een verhalenbundel: er zitten verhalen in voor iedereen, dus ik vond ze niet allemaal even mooi en sommige langere verhalen zijn wat moeilijker te lezen. Maar wat bijna alle verhalen gemeen hebben, is die beklemmende sfeer, meer serieus ook dan in de vorige boeken. De auteur heeft een duidelijke fantasie die neigt naar de sombere kant. Want na vrijwel elk verhaal blijf je een soort van afgebluft zitten. Denkend aan wat je net hebt gelezen en vaak verbaasd over de clou, van een verhaal dat zomaar echt gebeurd zou kunnen zijn. Het besef dat je, zoals de schrijver dat ook op de achterflap zet, een ware ik in het kille ochtendlicht zit te bekijken. Heel knap is de manier waarop de verhalen vanuit het oogpunt van het slachtoffer bij je binnenkomen, dat ken ik nog niet op die manier van andere schrijvers. De spanningsboog van de meeste verhalen is voortreffelijk, je leert de karakters in de verhalen ook goed kennen en dan is de rest denk ik persoonlijke voorkeur voor het soort verhaal. Ik wil het je graag aanraden, want dit is wel een boek dat je gelezen moet hebben! Maar, net zoals de schrijver in zijn nawoord vermeldt, kan ook ik even geen kort verhaal meer zien.

 

Eindoordeel: 7,5

 

Chrissy van der Haven: KingThings - zie ook link.

Blog

Contact